LIST DO KOLOSAN - WPROWADZENIE

Ruiny Kolosów (https://en.wikipedia.org/wiki/Colossae)

Kolosy leżały w dolinie rzeki Likos, w sąsiedztwie innych miast Azji Mniejszej, takich jak – znane z gorących źródeł – Hierapolis i, wymienionej w tekście Apokalipsy Jana, Laodycei – słynącej z bogactw. Te trzy miejscowości, znajdujące w krainie zwanej Frygią, tworzyły swoiste „trójmiasto” (odległości pomiędzy nimi nie były większe niż kilkanaście km). Kolosy szczyciły się w starożytności mianem „wielkiego miasta Frygii” i były ważnym ośrodkiem handlu wełną. Nazwa miasta wywodzi się od określenia „colossinus” oznaczającego barwnik do farbowania wełny. To właśnie warsztaty tkackie uczyniły Kolosy prosperującym ośrodkiem gospodarczym. Do rozwoju miasta przyczyniało się też położenie na szlaku handlowym łączącym, leżący nad Morzem Egejskim, Efez z doliną Eufratu. W czasach Pawła, w I wieku n.e., Kolosy straciły ze swojej świetności na rzecz szybciej rozwijających się Laodycei i Hierapolis.

Miasto było nawiedzane przez trzęsienia ziemi. Wielkie trzęsienie ziemi, w 60/61 roku, za czasów Nerona przyczyniło się do upadku miasta. Od III wieku n.e. Kolosy były opustoszałym miejscem, jego ruiny zostały odkryte na początku XIX wieku.

Miasto zamieszkiwali Frygijczycy, Grecy, a także przedstawiciele innych narodów. Wśród mieszkańców miasta byli też Żydzi, którzy przybyli w te strony na polecenie, hellenistycznego władcy państwa Seleucydów, Antiocha III (panował w latach: 223–187 p.n.e.). Wielokulturowość miasta, podobnie jak i całej Frygii, sprzyjała rozwojowi synkretyzmu religijnego. Obok typowych dla greków wierzeń (kultu Artemidy efeskiej, Zeusa laodycejskiego i innych bóstw) i judaizmu, w pobliskim Hierapolis kwitł kult frygijskiej bogini Kybele. Elementem tego kultu były wizyty kapłanów bogini Kybele w grocie, w której wyziewy trujących gazów skutkowały halucynacyjnymi wizjami – uważanymi za dar bogini.

Nie mamy nowotestamentowego świadectwa, które potwierdzałoby pobyt Pawła w Kolosach. Tym, który przyniósł Ewangelię – dobrą nowinę o ratunku w Chrystusie – mieszkańcom miasta był Epafras. Wskazuje na to treść Listu do Kolosan (Kol 1,4-7).

 

Czytaj Biblię - List do Kolosan 

Tradycyjnie uznaje się, że autorem Listu do Kolosan jest Paweł z Tarsu (Kol 4,18), choć istnieje przypuszczenie, że tekst jest pseudoepigrafem i powstał już po śmierci apostoła. Jednak nie da się nie zauważyć spójności teologicznej listu z innymi tekstami Pawła, w szczególności z Listem do Efezjan. Przyjmując, że list wyszedł spod ręki Pawła, jest on jednym z tzw. listów więziennych (obok Listo do Efezjan, Filipian czy do Filemona), a miejscem przebywania apostoła mógł być Rzym. W takim przypadku za datę napisania listu przyjmuje się drugą połowę 60 roku po Chrystusie.

List do Kolosan był skierowany nie tylko do chrześcijan tworzących wspólnotę w tym właśnie mieście, ale miał także być czytany w pobliskiej Laodycei (Kol 4,16).

STUDIUM BIBLIJNE LISTU DO EFEZJAN

Aktualnie w gostynińskiej grupie studiujemy List do Efezjan. Z uwagi na duże ograniczenia czasowe potrzebuję trochę więcej czasu, aby zamieszczać na blogu treści dotyczące studium (pytania i materiały pomocne w rozumieniu ksiąg biblijnych). Zaległości sięgają od września 2018 do teraz...

Z pozdrowieniami dla zaglądających na bloga, Piotr Syska.

EWANGELIA MATEUSZA - SPOTKANIE DRUGIE

Czytamy Biblię

1.      Obserwacja – o czym ten tekst opowiada?

2.      Interpretacja – jakie jest znaczenie tekstu?

3.      Zastosowanie – do czego ten tekst mnie wzywa, jak mogę zastosować jego treść w praktyce (w codziennym życiu)?

Tekst czytany i rozważany: Mt 2,1-23

1.      Jakie miejsca wspomniane są w przeczytanym tekście?

2.      Jakie postacie są wymienione przez autora Ewangelii?

3.      Ilu było Mędrców (magów[1]). A co ze znaną w Polsce tradycją pisania na drzwiach K+M+B[2]? Co wiemy o kraju[3] ich pochodzenia? Dlaczego przybyli do Jerozolimy[4]?

4.      Czego dowiadujemy się o Herodzie? Co było powodem strachu Heroda[5]?

5.      Przeczytaj zacytowany przez uczonych w Piśmie, których wezwał Herod, tekst z Księgi Micheasza (zob. Mi 5,1-3).

6.      Czego dowiadujemy się o sposobie komunikowania Boga z człowiekiem z tego fragmentu?

7.      Jaka była reakcja Mędrców na widok Dziecka[6]?

8.      Co wiemy o egipskim epizodzie z życia Jezusa?

9.      Przeczytaj zacytowany przez Ozeasza 11,1 w kontekście.

10.  Jak potoczyły się losy Marii, Józef i Dziecka po powrocie z Egiptu do ziemi Izraela?

11.  Jaką role odgrywają cytowane przez Mateusza fragmenty pism Biblii hebrajskiej?

Zadanie domowe

1.      Przeczytaj Ewangelię Mateusza w całości (w ciągu najbliższych dwóch tygodni)

2.      Jak w praktyce wygląda w Twoim życiu słuchanie głosu Boga?

3.      Przepisz do zeszytu i sparafrazuj wybrany fragment z trzeciego rodzaju tej Księgi.

---

[1] Magami nazywano babilońskich i perskich kapłanów, biegłych w naukach o ciałach niebieskich. Zajmowali się oni astrologią, astronomią, studiowali też  medycynę, matematykę i nauki przyrodnicze. W czasie niewoli babilońskiej Izraela święte pisma Żydów stały się również obiektem badań magów.

[2] Daniel Kalinowski w artykule zamieszczonym na stronie www.acalyludpowieamen.pl/kmb-2015 pisze: W XVIII wieku upowszechnił się zwyczaj święcenia złota, kadziła i… kredy. Poświęconą kredą zaczęto oznaczać drzwi wiernych upatrując w tym kontynuację starotestamentowego zwyczaju (por. Wj 12,1). Czynność znaczenia drzwi wykonywano w dzień Trzech Króli co doprowadziło do pewnej pomyłki. Pierwotnie słowa błogosławieństwa „Christus Mansionem Benedicat” (Niech Chrystus błogosławi temu domowi) zapisywane były w skrócie jako C†M†B. Polacy zastępowali często łacińskie „c” polskim „k”, a przy okazji w niepamięć puścili znaczenie skrótu. Z pomocą w uzupełnieniu luki przyszło święto Trzech Króli i wśród niedoszukujących się głębszych sensów ludzi powstało przekonanie, że pod tym skrótem kryją się imiona tych trzech króli: Kacper, Melchior i Baltazar – przy okazji krzyże „†” zastąpiono plusami.

[3] Określenie Wschód odnosi się to terytoriów Mezopotamii.

[4] Jerozolima była religijną stolicą wszystkich Żydów. Panował w niej Herod, który był królem Żydów.

[5] Herod przez całą swoją karierę polityczną toczył walkę o utrzymanie władzy. W tej walce o władzę zamordował kilku swoich synów, żonę Mariamme i teściową, ponieważ był przekonany, że chcą zagarnąć jego królestwo.

[6] Złożenie darów było symbolem poddaństwa. Kadzidło to białe bryłki żywicy, uzyskiwanej z pewnych gatunków drzew w Arabii. Przy spalaniu wydziela aromatyczny zapach. Kadzidło było szeroko używane na starożytnym Bliskim Wschodzie zarówno do celów domowych jako perfumy czy pachnidło, jak i w rytuałach religijnych jako ofiara czy tez do odpędzania demonów. Używanie kadzidła w kulcie izraelskim było tak samo powszechne, jak jego zastosowanie w rytuałach kananejskich. Stosowano je jako dodatek do ofiary pokarmowej (neutralizacja odoru spalanego mięsa) i jako część porządku ofiarnego palone dwa razy dziennie na złotym ołtarzu wewnątrz sanktuarium tylko przez kapłanów. Płynna mirra była kosmetykiem, a także składnikiem świętego oleju, używanego do namaszczenia kultowego (Wj 30,23-25). Mirry używano jako środka uśmierzającego ból (po zmieszaniu jej z winem) oraz do namaszczenia ciała przed złożeniem do grobu (zmieszanej z aloesem).

EWANGELIA MATEUSZA - SPOTKANIE PIERWSZE

Czytamy Biblię

1.      Obserwacja – o czym ten tekst opowiada?

2.      Interpretacja – jakie jest znaczenie tekstu?

3.      Zastosowanie – do czego ten tekst mnie wzywa, jak mogę zastosować jego treść w praktyce (w codziennym życiu)?

EWANGELIE SYNOPTYCZNE

Trzy pierwsze Ewangelie określa się mianem synoptycznych – relacjonują one te same wydarzenia z życia Jezusa. Przyjmuje się, że najstarszą z Ewangelii jest Ewangelia Marka datowana na lata 60-70 po Chr. Redakcja Ewangelii Mateusza przypadła, najprawdopodobniej, na lata 60-90 po Chr.

AUTOR EWANGELII

Tradycja wskazuje, że autorem Ewangelii jest Mateusz – jeden z Dwunastu (Mt 9,9-13; 10,1-3). Autor częściej niż w pozostałych ewangeliach wspomina o pieniądzach, długach i płaceniu podatków i czyni to fachowo (zob. Mt 22,19; 17,24-27), wspomina też w Kafarnaum była komora celna (Mt 9,1.9). Jest jedynym autorem biblijnym piszącym o monetach dwudrachmowych i staterze (Mt 17,27) i talencie (Mt 18,24; 25,15-28).

Mateusz znacznie częściej niż inni autorzy Ewangelii cytuje i przywołuje tekst Biblii hebrajskiej (53 cytaty dosłowne, około 40 niedosłownych i wiele nawiązań do Tanachu).

ROZDZIAŁ 1

1.      Po przeczytaniu rodowodu Jezusa przytocz z pamięci imiona, które zapamiętałeś.

2.      Dlaczego w pierwszej kolejności pojawiają się imiona Abrahama i Dawida?

3.      Jakich bohaterów biblijnych możemy znaleźć w rodowodzie Jezusa? Co wiemy o pojawiających się tam kobietach[1]?

4.      Jak Ewangelista podsumowuje rodowód Jezusa? (zob. Mt 1,17) Dlaczego?

5.      Jakie wydarzenia, poprzedzające narodziny Jezusa, opisuje Mateusz?

6.      Porównaj informacje dotyczące relacji pomiędzy Józefem i Marią z w. 18 i 20. Czego dowiadujemy się o tym związku[2]?

7.      Co zmieniło postanowienie Józefa, by „oddalić Marię”, gdy dowiedział się o tym, że jest w ciąży?

8.      Co Anioł komunikuje Józefowi o synu Marii?

9.      Czy sen jako forma komunikacji Boga z człowiekiem jest powszechna? Czy można wierzyć snom? Skąd Józef wiedział, że ujrzał we śnie anioła? Co mogło upewnić go o prawdziwości słów, które wypowiedział anioł?

10.  Jakie znaczenie ma przywołanie przez Mateusza słów z Księgi Izajasza 7,14?

Zadanie domowe

1.      Przeczytaj Ewangelię Mateusza w całości (w ciągu najbliższych dwóch tygodni)

2.      Jakie jest Twoje dziedzictwo po przodkach? Czy to dziedzictwo wiary?

3.      Przepisz do zeszytu i sparafrazuj wybrany fragment z drugiego rodzaju tej Księgi.

---

[1] Wszystkie były nie-Żydówkami (jedynie Batszeba mogła być Izraelitką, choć jej mąż był Hetytą – przedstawicielem ludu zamieszkującego Anatolię, północną Mezopotamię, Syrię i Palestynę). Tamar była Kananejką. Rachab również należała do ludów Kaananu – była mieszkanką Jerycha. Rut była Moabitką (zob. Pwt 23,3).

[2] Małżeństwo żydowskie zawierano w trzech etapach: zaręczyny (aranżowane często przez rodziny, gdy przyszli małżonkowie byli jeszcze dziećmi), narzeczeństwo (trwało około roku, ale już parę uważano za małżeństwo pomimo tego, że nie mieszkali jeszcze razem), zaślubiny.

PROJEKT MATEUSZ

Od 12 września rozpoczynamy cykliczne studium biblijne oparte na tekście Ewangelii Mateusza. Więcej informacji pod linkiem: www.projektmateusz.blogspot.com

KSIĘGA RODZAJU - SPOTKANIE DWUDZIESTE

Tekst rozważany: Rdz 46-47

1.      Jaką prawdę o Bogu podkreśla przeczytany fragment?

2.      Czego dowiadujesz się z tekstu o człowieku?

3.      Jak możesz zastosować poznane prawdy w swoim życiu?

JAKUB I JEGO SYNOWIE ZNÓW RAZEM

Rdz 46,1-30

1.        Jaką rolę odgrywała Beer-Szeba w historii przodków Jakuba – Abrahama i Izaaka[1]?

2.        Jaką formę ma spotkanie Izaaka z Bogiem?

3.        Co jest treścią przesłania, jakie Pan Bóg kieruje do Jakuba?

4.        Porównaj informacje dotyczące liczby potomków Jakuba przybyłych do Egiptu z tekstem z Dziejów Apostolskich 7,14. Skąd taka rozbieżność?

5.        Jak wyglądało spotkanie Jakuba z Józefem?

W ZIEMI GOSZEN

Rdz 46,31-47,12

1.        Co przyczyniło się do osiedlenia się rodziny Jakuba w ziemi Goszen?

2.        Jak wyglądało spotkanie braci Józefa z faraonem?

3.        Jak wyglądało spotkanie Jakuba z faraonem? W jaki sposób Jakub opisał faraonowi swoje życie?

RZĄDY JÓZEFA W EGIPCIE

Rdz 47,13-26

1.      Jak wyglądały rządy Józefa w Egipcie w okresie głodu?

OSTATNIA WOLA JAKUBA

Rdz 47,27-31 (por. z Hbr 11,21)

1.        Jaką obietnicę „wymusił” Jakub na Józefie?

2.        Co o tym wydarzeniu napisał autor Listu do Hebrajczyków?

Zadanie na następne studium:

Przeczytaj tekst Rdz 48-50, dokonaj parafrazy wybranego fragmentu.

---

[1] Zob. Rdz 21,31-22,2 i Rdz 26,23-24. Beer-Szeba była miejscem, gdzie Bóg ukazał się Abramowi w związku z ofiarowaniem Izaaka. W tym miejscu Bóg ukazał się także Izaakowi.