środa, 19 kwietnia 2017

EWANGELIA ŁUKASZA - SPOTKANIE OSIEMNASTE

Łukasza 14,1-35

POSIŁEK U FARYZEUSZA
Łk 14,1-24

1.       Przypomnij sobie dwa poprzednie opisy posiłków z udziałem Jezusa – jaki miały przebieg? (zob. Łk 7,36; 11,37)
2.       Kim był gospodarz domu do którego zaproszono Jezusa?
3.       Jak zachowywali się[1] pozostali uczestnicy posiłku – kim byli?
4.       Czego chce Jezus nauczyć faryzeuszy, uzdrawiając chorego na puchlinę (obrzęk)?
5.       Na jakie różnice pomiędzy wartościami Królestwa Bożego a tymi, które obowiązują „w świecie” zwraca uwagę Jezus[2]? Jakich używa przykładów?
6.       Czy jest „zmartwychwstanie sprawiedliwych”?
7.       Czy Królestwo Boże to chleb i uczta[3]?
8.       Czego metaforą jest „wielka uczta”
9.       Czy podawane przez zaproszonych na ucztę „wymówki” są uzasadnione? O czym one świadczą?
10.   Kim są „biedni, inwalidzi, niewidomi i okaleczeni”, którzy znaleźli się na uczcie?

NAŚLADOWANIE JEZUSA
Łk 14,25-35

1.       Jak rozumieć nakaz „nienawiści ojca, matki, dzieci, braci, siostry[4], a także swojego życia”?
2.       Co to znaczy „nieść swój krzyż”?
3.       O czym komunikują przypowieści dotyczące uczniostwa[5]?
4.       Co znaczy „zostawić[6] wszystko, co do nas należy”?
5.       Jakie znaczenie ma użyty przez Jezusa przykład soli?


[1] Słowo „przypatrywali się” (gr. paratēreō) zostało użyte w Ewangelii jeszcze dwukrotnie (Łk 6,7 i 20,20) i opisuje ono faryzeuszów, którzy chcą przyłapać Jezusa na czymś niewłaściwym, aby znaleźć powód do oskarżenia Go.
[2] Samolubstwo i samodzielne promowanie oraz wywyższanie się  stoi w pozycji wobec pokory i oczekiwania na bycie wypromowanym przez Boga. Dzielenie się z potrzebującymi jest wartością w oczach Boga (również judaizm propagował postawę gościnności wobec ubogich: „Niech twój dom będzie szeroko otwarty, a biedny zawsze ma miejsce przy twoim stole” – rabin Yose Ben Yohanan, ok. 140 r. n.e.).
[3] Zob. Iz 25,6-12; 65,13-16; Rz 14,17.
[4] W kulturze żydowskiej oddawanie czci rodzicom było uznawane za najwyższy obowiązek, a rodzina stanowiła największą radość człowieka.
[5] Jezus prawdopodobnie odwołuje się do wydarzeń i przykładów znanych słuchaczom. Kilka lat wcześniej (w roku 27 n.e.) zawalił się źle zbudowany amfiteatr, grzebiąc pod guzami około 5000 osób. Przypadki zawalenia się źle skonstruowanych budowli były znane. Herod Antypas przegrał niedawno wojnę z innym wasalem Rzymu, co było prawdopodobnie powszechnie znanym wydarzeniem.
[6] Słowo wyrzec (zostawić, zrezygnować) jest użyte w czasie teraźniejszym i zdaje się wskazywać na ciągłą rezygnację.

środa, 12 kwietnia 2017

EWANGELIA ŁUKASZA - SPOTKANIE SIEDEMNASTE

Łukasza 13,1-35

WEZWANIE DO NAWRÓCENIA
Łk 13,1-9

1.       Kim był Piłat[1]?
2.       Dlaczego Jezusowi przyniesiono wieść o zamordowanych Galilejczykach?
3.       Jak Jezus reaguje na wiadomość? Na co zwraca uwagę słuchaczom?
4.       Czego metaforą jest drzewo figowe w przypowieści Jezusa? A czego jego właściciel i opiekun ogrodu?
5.       Do czego zachęca przypowieść Jezusa?


UZDROWIENIE KOBIETY W DNIU SZABATU
Łk 13,10-17

1.       Co Jezus robił w synagodze[2]?
2.       Co wiemy o kobiecie, którą Jezus uzdrowił?
3.       Jak zareagował przełożony synagogi? Co miał do powiedzenia Jezus?
4.       Jaka lekcja płynie z tej historii? Czy grozi nam hipokryzja ubrana w „religijne szaty”?

KRÓLESTWO BOŻE I JEGO NATURA
Łk 13,18-30

1.       Jak zaczyn[3] (kwas, drożdże) i ziarnko gorczycy[4] obrazują naturę Królestwa Bożego?
2.       Co było troską „Kogoś” pytającego z tłumu?
3.       Dlaczego Jezus posłużył się obrazem „wąskiej (ciasnej) bramy”? Jak dziś można oddać słowa: „Jedliśmy i piliśmy z tobą? Na ulicach naszych nauczałeś?” Dlaczego te doświadczenia nie pomogły?
4.       Co jest powodem odesłania[5] „bijących w bramę i pukających”?
5.       Porównaj w. 29 z pytaniem z w. 23. Jakie wnioski?
6.       Kim są „pierwsi”, kim „ostatni”?


HEROD I JEROZOLIMA
Łk 13,31-35

1.       Jak Jezus odnosi się[6] do informacji faryzeuszów[7], że Herod chce go zabić?
2.       Co Jezus mówi o Jerozolimie? Co zapowiadają słowa „Zobaczycie mnie dopiero wtedy, kiedy będziecie mówili: «Chwała temu, który przychodzi w Imię Pana»”[8]?


[1] Pontius Pilatus to po łacinie Piłat z Pontu. Zapewne więc rzymski prokurator pochodził z Pontu, starożytnej krainy w północno-wschodniej Azji Mniejszej, dziś na terytorium Turcji, podbitej przez Rzym w r. 63 p.n.e. Prokurator był urzędnikiem postawionym przez cesarza albo na czele ważnej jednostki administracyjnej (biura kancelarii, zarządu dróg, itp.) albo na czele prowincji. W tym ostatnim przypadku (dotyczącym Piłata) miał uprawnienia namiestnika. Poza Ewangeliami i apokryfami istnieją dwa ważne źródła historyczne oceniające zarządzanie Judeą przez Piłata. Są to źródła żydowskie. Piszą o nim mianowicie filozof Filon z Aleksandrii i historyk Józef Flawiusz. Obaj przedstawiają prokuratora jako nieprzyjaciela Żydów. Judea do roku 6 nie była rzymską prowincją. Rządzący nią syn Heroda Wielkiego, Archelaus, podlegał namiestnikowi prowincji Syrii. Od roku 6, gdy usunięto Archelausa i wprowadzono bezpośredni zarząd rzymski, była zaliczana do trzeciej grupy prowincji cesarskich (obok prowincji senatorskich i cesarskich), zarządzanych przez prokuratorów. Były to terytoria, które uważano za niemożliwe do zasymilowania z pozostałą częścią państwa. Prokuratorzy w tych prowincjach mieli za zadanie przede wszystkim czuwać nad spokojem w danym kraju, by nie dopuścić do ewentualnej agresji przeciwko Rzymowi. Jego zadanie polegało także na skutecznym ściąganiu podatków. Kariera Piłata w Judei skończyła się w roku 36 (lub na początku 37). Namiestnik ośmielił się pieniądze należące do świątyni przeznaczyć na budowę wodociągu w Jerozolimie. Według Żydów pieniądze świątynne mogły być użyte tylko na cele religijne. Tej prowokacji prokurator nie przetrwał. W Judei wybuchł bowiem bunt, który musiały uśmierzyć krwawo legiony Lucjusza Witeliusza, prokonsula Syrii (masakra Samarytan na górze Garizim). Na wniosek Lucjusza Witeliusza cesarz odwołał Piłata z Pontu do Rzymu.
[2] Zdarzało się często, że przewodniczący synagogi prosił gości, aby zabrali głos – pouczyli zgromadzonych.
[3] Zaczyn (kwas) często symbolizuje coś złego, ale tutaj jest symbolem wzrostu i przemiany. Trzy miary mąki (dosłownie „garnce” – gr. sata miały objętość ok. 10-11 litrów) o których mówi Jezus pozwalały na wypieczenie chleba dla 100 osób.
[4] Gorczyca czarna wyrasta z wyjątkowo małego nasienia, a osiąga wysokość nawet do 3 metrów.
[5] Odesłani – z gr. apostete. W swojej rzeczownikowej formie słowo to jest tłumaczone jako „apostazja”. Oznacza ono całkowite wyrzeczenie się kogoś lub czegoś. W tekście oznacza to, że właściciel domu nie chce mieć z pukającymi nic wspólnego. „Sprawcy nieprawości” to nawiązanie do Ps 6,8 (por. Ps 119,115; 139,19).
[6] Nazywa Heroda lisem, który był w ST symbolem intryganta (Pnp 2,15; Neh 4,3). Właściwe Jezus używa formy żeńskiej „lisica”, co dla wielu dowodzi, że Jezus demaskuje „szarą eminencję” – żonę Heroda, pod której pantoflem żył tetrarcha.
[7] Herod nie był popularny wśród Żydów, szczególnie wśród faryzeuszy. Faryzeusze nienawidzili także herodian – zwolenników Heroda. Jednak jeszcze większą nienawiścią obdarzali Jezusa (Łk 5,17.21.30; 6,2.7; 7,30; 11,38-54; 14,1-6), dlatego sprzymierzyli się z Herodiadami (Mt 22,15; Mk 3,6) i współpracowali z nimi, aby zgładzić Jezusa. 
[8] Radosny ton tej wypowiedzi (zob. Ps 118,26) sugerować może wydarzenia związane z drugim przyjściem Chrystusa, gdy każde kolano się zegnie i każdy język wyzna, że Jezus jest Panem. Może kryć się w tym zapowiedź zbawienia wielu Żydów (Rz 11,25-27). Inni wskazują, że choć pierwotny kontekst tych słów zawiera radosne oddawanie chwały, to w Ewangelii jest to zapowiedź sądu (zburzenie Jerozolimy w 70 r. n.e.).

środa, 5 kwietnia 2017

EWANGELIA ŁUKASZA - SPOTKANIE SZESNASTE

Łukasza 12,1-59

OSTRZEŻENIA I OBIETNICE
Łk 12,1-12

1.       Jakie ostrzeżenia formułuje Pan Jezusa w tym fragmencie?
2.       Czym jest obłuda[1]?
3.       Jakie składa obietnice i jakie formułuje polecenia?
4.       Jak rozumieć
5.       Co to znaczy „bluźnić Duchowi Świętemu”? Zobacz tę wypowiedź w kontekście, w jakim pojawia się w Ewangelii Mateusza 12,22-32.

NIEBEZPIECZEŃSTWO CHCIWOŚCI I BOGACTW
Łk 12,13-34

1.       Z jakim problemem[2] przyszedł do Jezusa ktoś z tłumu?
2.       Czym jest chciwość i zachłanność[3]?
3.       Jak być bogatym w Bogu (wobec Boga)?
4.       Czego uczniowie Jezusa mogą się nauczyć od kruków i lilii polnych?
5.       Co jest przejawem „małej wiary”?
6.       Na ile dosłownie należy traktować słowa w. 33? Porównaj te słowa ze świadectwem i zaleceniem Pawła: 2 Tes 3,6-15.
7.       Co powinno być skarbem uczniów Jezusa?

GOTOWOŚĆ NA PRZYJŚCIE PANA – CZUWAJĄCY SŁUDZY
Łk 12,35-48

1.       Do czego zachęca Jezus swoich uczniów (słuchaczy)?
2.       Jakie jest znaczenie przypowieści o „wiernym lub niewiernym słudze”?
3.       Co zostało nam dane w szafarstwo (zarządzanie) do czasu przyjścia Jezusa?
4.       Jaka odpowiedzialność została Tobie dana?

PODZIAŁ I ZNAKI CZASU
Łk 12,49-59

1.       O jakim ogniu i poróżnieniu mówi Jezus?
2.       Czego uczy nas przypowieść[4], którą wypowiada Jezus w w. 58-59?


[1] SJP: postawa kogoś, kto ukrywa swoje prawdziwe myśli i uczucia, aby zaprezentować się w lepszym świetle. W tekście NT „obłuda” to hypokrisis , oznaczało ono grę aktora na scenie teatru. Hipokryzja „skłania złych ludzi do ukrywania swego zła w obawie przed dobrymi, a ludzi dobrych do ukrywania swej dobroci w obawie przed złymi” (McGarvey).
[2] Kwestie dziedziczenia były regulowane prawem żydowskim. Możliwe, że ów człowiek był młodszym z braci, który nie zgadzał się z tym, że najstarszy brat otrzymywał podwójną część spadku (zob. Pwt 21,17).
[3] Pożądanie, chęć posiadania więcej, niezaspokojone pragnienie nadmiaru dóbr.
[4] Jezus nawiązuje do starożytnej kary więzienia za długi.

środa, 29 marca 2017

EWANGELIA ŁUKASZA - SPOTKANIE PIĘTNASTE

Łukasza 11,1-53

O MODLITWIE
Łk 11,1-13

1.       Przypomnij sobie wcześniejsze fragmenty Ewangelii Łukasza mówiące o modlitwie Jezusa[1].
2.       Co skłoniło uczniów do wyrażenia prośby: „Panie, naucz nas modlić się”?
3.       Porównaj tekst modlitwy, którą przytacza Jezus, w zapisie Ewangelii Łukasza i Mateusza (Mt 6,9-13).
4.       Dlaczego Pan Jezus uczy zwracać się do Boga „Ojcze[2]”?
5.       Jakie elementy można wydzielić w modlitwie Pańskiej?
6.       Jaki jest związek pomiędzy przebaczeniem pochodzącym od Boga, a naszym przebaczaniem (zob. Mt 6,14-15; Mk 11,25-26)?
7.       Czego uczy o modlitwie przypowieść Jezusa[3]?
8.       Jakiego daru udziela Bóg tym, którzy przychodzą do Niego? Kim jest Duch Święty?
9.       Jak Duch Święty manifestuje swoją obecność w tych, których zamieszkuje?

JEZUS WOBEC OSKARŻEŃ
Łk 11,14-27

1.       W jaki sposób przejawiała się obecność demona w przytoczonej historii?
2.       Jak Jezus dowodzi absurdalności oskarżeń, że wygania demony mocą Belzebuba[4]?
3.       Czy istnieje królestwo diabła? Gdzie? Jak ono się przejawia?
4.       Czego dowiadujemy się o Ewangelii z w.20-23?
5.       W jaki sposób „jakaś kobieta” chwali Jezusa? W czym tkwi źródło błogosławieństwa dla człowieka?

ZNAK JONASZA I RZECZ O LAMPIE
Łk 11,29-36

1.       Dlaczego „to pokolenie” jest, zdaniem Jezusa, zepsute?
2.       Jakiego „znaku[5]” domagano się od Jezusa? O czym świadczy to żądanie?
3.       Jaki znak zapowiedział słuchaczom Jezus?
4.       Czego można nauczyć się z przykładu Niniwy i Królowej Południa[6]?
5.       Czym jest „zdrowe” i „chore” oko[7]?


NAPIĘTNOWANIE RELIGIJNYCH PRZYWÓDCÓW
Łk 11,37-54

1.       Jakie zarzuty formułuje Jezus wobec faryzeuszów i uczonych w Piśmie[8]?


[1] Łk 3,21; 5,16; 6,12; 9,16.28; 10,21; (także: Łk 22,17-19.32.41; 23,34.46; 24,30)
[2] Zob. Iz 63,16; 64,8; Ml 1,6. W modlitwie Żydzi zwracali się do Boga słowami „Nasz Ojcze niebiański”, ale zwrot „Abba” (Tato) był rzadkim określeniem wobec Boga. NT akcentuje Boże ojcostwo: Rz 8,15; Ga 4,6.
[3] Z powodu nieustępliwości – dosłownie „bezczelności”
[4] Mianem Belzebuba określano prawdopodobnie księcia demonów – nazwa ta oznacza „Króla Gnoju”. Imię „Belzebub” jest spokrewnione z imieniem pogańskiego boga zwanego „Baal-Zebub” w 2 Krl 1,2. Używane było zamiennie wobec imienia „Belial” (2 Kor 6,15), było powszechnie stosowanym określeniem diabła.
[5] Mogło chodzić o coś widowiskowego, jak wielkie zjawisko na niebie, czy znaki podobne tym, które czynił Mojżesz w Egipcie.
[6] Królowa Saby (zob. 1 Krl 10,1-13)
[7] „Pan Jezus mówi o pewnej szczególnej cnocie, która rozjaśnia oko i o pewnym szczególnym błędzie, który oko zaciemnia. Czytamy o „zdrowym” oku i o „chorym”. To dosłowne tłumaczenie z języka greckiego. Lecz słów tych użyto tu w szczególny sposób, dość powszechnie spotykany w języku greckim, w którym Nowy Testament został napisany.
Słowo „zdrowe”, po grecku hablous, ma odpowiadający mu rzeczownik hablotes. Jakub mówiąc o Bogu, który daje chętnie (Jk 1,5), używa przysłówka hablos. Podobnie w Rz 12,8 Paweł zachęca przyjaciół do tego, by ofiarowali „w szczerości” (hablos). Podsumowując znaczenie słowa hablous winniśmy je przetłumaczyć przez wspaniałomyślność, życzliwość. Pan Jezus mówi właśnie o życzliwym oku. Słowo „chore” – po grecku poneros to literalne znaczenie wyrazu. Jednakże w Nowym Testamencie i w Septuaginacie poneros zazwyczaj znaczy: skąpstwo lub niechęć.
Jezus mówi: „Jedynie życzliwe nastawienie może zapewnić ci jasny i niezniekształcony pogląd na życie i ludzi. Nic tak bardzo nie zniekształca naszego poglądu na życie i ludzi jak skąpstwo i nieżyczliwość”. – Komentarz do NT Williama Barclaya.
[8] 6 BIADA: (1) skupianie się na tym, co drugorzędne, lekceważenie tego, co najważniejsze (2) wywyższanie siebie (3) nieczystość = groby nieoznaczone (4) nakładanie na ludzi brzemion nie do uniesienia (5) zabijanie proroków (6) ukrywanie kluczy wiedzy = poznania prawdy Bożej.

środa, 15 marca 2017

EWANGELIA JANA - SPOTKANIE CZTERNASTE

Łukasza 10,1-42

SIEDEMDZIESIĘCIU[1] (DWÓCH)
Łk 10,1-12

Zob. Lb 11,24-26

1.       Porównaj tekst rozesłania „siedemdziesięciu (dwóch)” z rozesłaniem Dwunastu (Łk 9,1-6)
2.       O jakim żniwie mówi Jezus? (zob. J 4,35 i Mt 9,37-38)
3.       Co oznacza stwierdzenie „owce wśród wilków”?
4.       Jakie polecenia przekazał Jezus „wysłanym”? Co mieli robić, a czego unikać?
5.       Co wydarzyło się w Sodomie[2]? Jakie znaczenie ma przywołanie Tyru i Sydonu[3]?
6.       Jaki jest związek „wysyłającego” z „wysłanymi”?
7.       Z jaką wieścią powróciło „Siedemdziesięciu (dwóch)”?
8.       Na jakie źródło radości wskazuje Jezus? (zob. Wj 32,32; Iz 4,3; Dn 12,1; Flp 4,3; Ap 13,8; 20,12; J 14,2) Co znaczy „mieć swoje imię zapisane w Niebie?”
9.       Co? (kto?) było źródłem radości Jezusa?
10.   Skąd czerpiemy naszą „wiedzę” o naturze i tożsamości Syna Bożego? (zob. Mt 16,17; 1 Kor 2,10)
11.   Czy w kontekście słów Jezusa (w. 23-24) masz powody do bycia szczęśliwym? (zob. J 20,29)

MIŁOSIERNY SAMARYTANIN
Łk 10,25-37; Mt 19,16-19,26; 22,35-39; Mk 10,17-19

1.       Co było motywacją zadającego Jezusowi pytanie?
2.       Jak zareagował Pan Jezus? O co zapytał uczonego w zakonie?
3.       Czy odpowiedź znawcy Prawa była właściwa[4]?
4.       Jaki wpływ ma pytanie „Kto jest moim bliźnim?” na znaczenie przypowieści Jezusa[5]?
5.       Kim jest Samarytanin? Kto dziś byłby takim „Samarytaninem”?
6.       Jaka jest wymowa i przesłanie całej przypowieści?

MARIA I MARTA
Łk 10,38-42

1.       Gdzie leży Betania[6]?
2.       Co wiemy o domu rodzinnym Marty i Marii[7]?
3.       Co było „oburzające” w zachowaniu Marii dla obserwatorów, w tym jej siostry – Marty?
4.       Jak słowa Jezusa sytuują obydwie kobiety w kontekście przypowieści o siewcy? (zob. Łk 8,4-15). Jaką glebą jest Marta? Jaką Maria?
5.       Na jaki największy przywilej w życiu człowieka wskazuje Pan Jezus?


[1] Tradycja żydowska mówiła o 70. narodach, wśród których najświętszym był naród Izraela. Według tej samej tradycji na ziemi było 70. języków, z których najświętszym był język hebrajski.
[2] Sodoma w języku biblijnym jest ucieleśnieniem grzeszności (Pwt 32,32; Iz 1,9; 3,9; 13,19; Jr 23,14; 50,40; Lm 4,6; Ez 16,46; Am 4,11; So 2,9). Mieszkańcy Sodomy odrzucili Bożych posłańców i znieważyli ich.
[3] Tyr i Sydon były miastami pogańskimi (1 Krl 16,31) jednak niektórzy spośród mieszkańców tych miast nawrócili się (1 Krl 17,9-24). Jezus wymienia jeszcze Korozain (bliżej nieznaną miejscowość) i Betsaidę (rodzinną miejscowość Piotra, Andrzeja i Filipa – zob. J 1,44; 12,21).
[4] Zob. Pwt 6,5 (tzw. Szema) i Kpł 19,18.
[5] W przypowieści Jezusa pojawia się droga z Jerycha do Jerozolimy, która była szczególnie niebezpieczna. Z uwagi na liczne zakręty, jaskinie czy urwiska, stanowiła ona dogodne miejsce do zbójeckich napaści. Nazywano ją „przełęczą krwi”.
[6] Betania była wioską położoną ok. 3 km od Jerozolimy, po drugiej stronie Góry Oliwnej.
[7] Marta, Maria i Łazarz byli bliskimi przyjaciółmi Jezusa (J 11,1-3). Łukasz po raz pierwszy wzmiankuje tę miejscowość i dom, ale nie musiało to być pierwsze spotkanie Jezusa z tą rodziną.

środa, 8 marca 2017

EWANGELIA JANA - SPOTKANIE TRZYNASTE

Łukasza 9,28-62

PRZEMIENIENIE JEZUSA
Łk 9,28-36 (Mt 17,1-9; Mk 9,2-9)

Zob. 2 Ptr 1,17-18

1.       W jaki sposób wydarzenia opisane w w.28-26 łączą się z w.27?
2.       Kogo Pan Jezus zabrał ze sobą na górę? Dlaczego tych trzech[1]?
3.       Na jakiej górze miało miejsce opisane wydarzenie[2]?
4.       Czego symbolem w Biblii jest góra[3]?
5.       Co wydarzył się na górze? Czego doświadczył Pan Jezus[4]?
6.       Kto rozmawiał z Jezusem? Kim byli ci rozmówcy[5]?
·         czym rozmaili z Jezusem[6]?
7.       Jak reagują uczniowie na całą sytuację? Zobacz reakcję innych osób w Biblii na objawienie Boga: Wj 3,5-6; Sdz 6,20-23; Iz 6,5; Dn 10,7-8; Ap 1,17.
8.       Co było kulminacją opisywanego zdarzenia[7]?

UZDROWIENIE CHŁOPCA
Łk 9,37-43 (Mt 14-18; Mk 9,17-27)

1.       Czego nie mogli dokonać uczniowie i dlaczego?
2.       Jakie symptomy demonicznego zniewolenia zawarte są w tekście Ewangelii?
3.       Jak wyglądała konfrontacja pomiędzy Jezusem a zamieszkującym w chłopcu demonem?
4.       Co było rezultatem całego zdarzenia?

JEZUS PONOWNIE ZAPOWIADA SWOJĄ ŚMIERĆ
Łk 9,43-45 (Mt 17,22-23; Mk 9,31-32)

1.       Co ważnego miał do powiedzenia uczniom Jezus?

WIELKOŚĆ W KRÓLESTWIE BOŻYM
Łk 9,46-48 (Mt 18,1-5; Mk 9,33-37)

1.       Jaka jest droga do wielkości według zasad Królestwa Bożego?
2.       Czemu ma służyć przykład dziecka[8] w słowach Jezusa? (Uwaga historyczna: Pozycja społeczna była jednym z najważniejszych elementów życia w starożytności)

ŻYDOWSCY EGZORCYŚCI
Łk 9,49-50 (Mk 9,38-40)

1.       Jak ten fragment łączy się z poprzednią lekcją, której Jezus udzielił uczniom[9]?

CEL PRZYJŚCIA JEZUSA I ISTOTA UCZNIOSTWA
Łk 9,51-62 (Mt 8,19-22)

1.       Kim byli Samarytanie[10]?
2.       Jak uczniowie zareagowali na niechęć Samarytan wobec Jezusa? Co było powodem tej niechęci?
3.       Jakiej lekcji przy tej okazji udzielił im Jezus?
4.       Z jakimi „wymówkami” rozprawia się Jezus w rozmowie z trzema kandydatami na uczniów[11]?


[1] Piotr, Jakub i Jan są to najbliżsi, wybrani uczniowie Jezusa, powołani przez Niego jako pierwsi (Mk 1,16-20), którzy jako jedyni byli świadkami wskrzeszenia córki Jaira (Łk 8,51).
[2] Żaden z ewangelistów nie precyzuje, o jaką górę chodzi. Tradycja chrześcijańska sięgająca I wieku wskazuje na Tabor (588 m n.p.m.), najpiękniejszą górę w Galilei (na południowy zachód od Jeziora Galilejskiego), choć niektórzy autorzy twierdzą, że do ewangelicznego opisu pasuje raczej potężny Hermon (2.814 m npm.) pokryty jaśniejącymi w słońcu śniegami. Jeszcze inni sugerują górę Meron (1208 m n.p.m.) leżącą na północny-zachód od Kafarnaum,, znajdujący się niedaleko Cezarei Filipowej.
[3] Góra w Biblii to miejsce objawienia i bliskości Boga (por. Rdz 22,14). Ewangelista świadomie nawiązuje tu do objawienia Boga na górze Synaj czyli Horeb, które stało się udziałem zarówno Mojżesza, jak i Eliasza.
[4] Świetlista biel w Biblii jest znakiem przynależności do świata boskiego. W szaty tego koloru są odziani zwiastuni zmartwychwstania Jezusa (Mk 16,5n).
[5] Mojżesz to wódz Izraela podczas wyjścia z Egiptu i pośrednik w nadaniu Prawa na Synaju. Eliasz natomiast to prorok, który jest symbolem nawrócenia ludu od bałwochwalstwa do czci Boga prawdziwego. Obaj związani z Prawem Bożym nadanym Izraelowi, obaj prześladowani za swoją wierność Bogu żywemu. Koniec życia ich obu był równie tajemniczy (Pwt 34,6; 2Krl 2,11).
[6] Ich dialog z Jezusem oznacza, że dopiero w świetle męki i zmartwychwstania Jezusa Stare Przymierze staje się zrozumiałe i nabiera pełnego sensu. Prawo i prorocy uosobione w Mojżeszu i Eliaszu dają świadectwo o Jezusie pozwalają zrozumieć, kim On jest: „według ciała Syn Dawida, ustanowiony według Ducha świętości przez powstanie z martwych pełnym mocy Synem Bożym” (Rz 1,3). 
[7] Obłok okrywający ich cieniem (gr. episkiadzousa) jest znakiem obecności Boga (Wj 24,15), z jednej strony bliskiej i realnej, z drugiej zaś tajemniczej i nieuchwytnej dla człowieka. Znowu tekst ewangelii nawiązuje do księgi Wyjścia: „wtedy obłok okrył Namiot Spotkania, a chwała Pana napełniła przybytek. I nie mógł Mojżesz wejść do Namiotu Spotkania, bo spoczywał (gr. epeskíadzen) na nim obłok i chwała Pana wypełniała przybytek.” (Wj 40,34n).
[8] W języku aramejskim jedno słowo określała dziecko i sługę. Dziecko = całkowita zależność od rodziców.
[9] Brak pokory uczniów zbiegł się z niezgodą na to, aby Bóg działał przez kogoś spoza ich grona (por. Lb 11,24-30).
[10] Tożsamość narodowa Samarytan zaczęła się kształtować w wyniku najazdu (w 732 p.n.e.) i ostatecznego unicestwienia w 722 p.n.e. królestwa Izrael/Samarii przez króla Asyrii Sargona II. Znaczna część mieszkających w nim Żydów została wysiedlona w głąb Asyrii, na ich miejsce sprowadzono zaś innych mieszkańców imperium, co przeprowadzono w czterech kolejnych przesiedleniach w latach: 721 p.n.e., 715 p.n.e., 680 p.n.e. i w połowie VII w. p.n.e. W czasie pierwszego przesiedlenia sprowadzono do Samarii ludność z pięciu północnomezopotamskich prowincji, w tym również z prowincji Kuteh (Kutim). Z tego powodu Żydzi w przeszłości używali wobec Samarytan określenia Kutim, co miało sugerować, że nie są Żydami, lecz Kutejczykami (nazywali ich również Sydończykami, Szachemitami i Amha’aretami, czyli cudzoziemcami). Ze względu na większą otwartość tutejszej ludności niż mieszkańców królestwa południowego – Judy, dochodziło do licznych małżeństw mieszanych i pewnego synkretyzmu religijnego. Samarytanie nie chcieli również burzyć lokalnych świątyń Jahwe i przenosić całego kultu do Jerozolimy, co było jedną z głównych reform religijnych z IX-VII w. p.n.e.
[11] Wymówka pierwsza – chęć wygodnego życia, wymówka druga i trzecia – lojalność wobec rodziny.